Bù nước và điện giải đúng cách cho trẻ bị tiêu chảy

Tiêu chảy rất thường gặp ở trẻ do nhiều nguyên nhân khác nhau, tuy nhiên đều có chung 1 hậu quả là gây mất nước, điện giải và những hệ lụy sau đó. Vậy nên việc bù nước và điện giải là rất quan trọng.

Bù nước và điện giải đúng cách cho trẻ bị tiêu chảy
Bù nước và điện giải đúng cách cho trẻ bị tiêu chảy

Bù nước và điện giải như thế nào?

Cách thức bù nước, điện giải cho trẻ phụ thuộc vào tình trạng mất nước của trẻ. Với mất nước nhẹ có thể chăm sóc tại nhà, mất nước rõ ràng cần được theo dõi tại viện với phác đồ bù dịch, mất nước nặng trẻ cần được nhanh chóng truyền dịch thích hợp. Theo chuyên gia y tế Lâm Nhung (GV tại Trường Cao đẳng Y Dược Pasteur): Việc đánh giá mức độ mất nước rất quan trọng, các triệu chứng để đánh giá mất nước gồm có: Toàn trạng, dấu hiệu khát nước, mắt trũng, nếp véo da…

 Toàn thân:

  • Trẻ tỉnh táo bình thường, khi chưa có biểu hiện mất nước trên lâm sàng.
  • Trẻ kích thích, vật vã, quấy khóc là có biểu hiện mất nước.
  • Trẻ li bì, lờ đờ, mệt lả, hôn mê là mất nước nặng.

– Khát nước

Trước hết phải hỏi xem trẻ có đòi uống nước không ?

Hãy cho trẻ uống nước bằng cốc, chén, thìa và quan sát để đánh giá mức độ mất nước:

Bù nước và điện giải như thế nào?
Bù nước và điện giải như thế nào?

  • Uống bình thường: Trẻ có uống nhưng không thích lắm hoặc từ chối uống, khi chưa có biểu hiện mất nước trên lâm sàng.
  • Uống một cách háo hức: khi uống trẻ thường nắm giữ lấy thìa, ghì cốc vào miệng hoặc khóc ngay khi ngừng cho uống và nhìn theo cốc nước đang bị lấy đi. Đây là một trong các dấu hiệu quan trọng nói lên tình trạng mất nước.
  • Không uống được hoặc uống kém: khi đưa thìa nước vào miệng, trẻ không uống hoặc uống yếu ớt, hồi lâu mới uống được một ít nước. Lúc này quan sát thường thấy trẻ li bì hoặc hôn mê. Đây là một trong những biểu hiện mất nước nặng.

– Mắt trũng:

Trong tiêu chảy, mắt của trẻ có thể: Bình thường + trũng + Rất trũng.

Trên thực tế có những đứa trẻ đẻ ra mắt đã sâu (trũng). Do vậy, để tránh nhầm lẫn, nên hỏi người nhà xem mắt của trẻ hiện giờ có gì khác so với lúc bình thường không? Với mục đích này, không nên đặt câu hỏi đóng: Mắt cháu có trũng không?

– Nước mắt:

Quan sát xem mắt trẻ khô hay ướt. Khi trẻ khóc to, có thấy nước mắt chảy ra không? Nếu mắt khô, khóc không có nước mắt là trẻ có mất nước.

– Môi, miệng, lưỡi khô:

Nhìn xem môi có khô không.

Dùng ngón tay sạch, khô sờ vào miệng, vào lưỡi của trẻ, rồi rút ra. Nếu thấy khô, không có nước bọt là có biểu hiện mất nước.

– Dấu hiệu véo da:

Tại bụng hoặc đùi, ta véo da thành nếp rồi bỏ ra, nếu thấy:

  • Nếp da véo mất nhanh: Chưa có biểu hiện mất nước trên lâm sàng.
  • Nếp da véo mất chậm (dưới 2giây): Có mất nước.
  • Nếp da véo mất rất chậm (trên 2 giây): Mất nước nặng.

Một số các dấu hiệu khác như:

  • Mạch: Có thể rất nhanh yếu hoặc khó bắt, nếu mất nước nặng.
  • Thở: Trẻ thở nhanh, khi bị mất nước nặng, toan chuyển hoá. Khi trẻ có khó thở, cần phải hỏi xem trẻ có ho không để phân biệt với viêm phổi (vì viêm phổi cũng có thể kèm theo ỉa phân lỏng).
  • Đái ít, nước tiểu sẫm màu: là mất nước. Nếu không đái trong 6 giờ là mất nước nặng.
  • Thóp: Cần quan sát đối với trẻ còn thóp: Thóp sẽ lõm xuống (trũng), nếu trẻ có mất nước, rất trũng là mất nước nặng. Cũng nên hỏi người nhà về tình trạng thóp của trẻ lúc bình thường.
  • Cân: Để xác định trọng lượng của trẻ:

Cân trước và sau khi bồi phụ nước và điện giải để đánh giá số lượng dịch đã uống hoặc đã truyền. Tin Y Dược tổng hợp, nếu có điều kiện cân ngay trước khi trẻ ỉa chảy và lúc chúng ta thăm khám cho trẻ, thì có thể xác định được lượng nước đã mất. Song, trên thực tế thì công việc này không có tính khả thi.

Chăm sóc trẻ bị tiêu chảy đúng cách

Bù đủ nước và điện giải nhằm ngăn chặn mất nước nặng: Uống ngay dung dịch ORS khi trẻ ỉa phân lỏng, truyền dịch khi có mất nước nặng. ORS là dung dịch bù nước và điện giải thích hợp nhất, nếu không có ORS có thể thay thế bằng các dung dịch khác như:

Chăm sóc trẻ bị tiêu chảy đúng cách
Chăm sóc trẻ bị tiêu chảy đúng cách

Nước cháo muối, nước muối đường, nước dừa non…Lượng uống vào nên bằng với lượng dịch mất đi theo phân hoặc chất nôn. Trẻ mất nước nặng cần được bù dịch nhanh theo đường tĩnh mạch với dung dịch thích hợp nhất là Ringer Lactat.

Cho trẻ ăn bình thường: Bú mẹ, ăn sam, ăn bình thường theo lứa tuổi. Tránh kiêng khem quá mức gây thiếu chất, chậm hồi phục, tiêu chảy kéo dài.

Theo dõi thường xuyên nhằm: Đánh giá đúng tình trạng mất nước; Xử lý kịp thời, bồi phụ đủ nước, hạ sốt, điều chỉnh chế độ ăn cho thích hợp.

Vệ sinh cá nhân cho trẻ, quản lý phân hợp vệ sinh tránh lây lan

Kháng sinh chỉ dùng khi có chỉ định của bác sĩ thường là khi ỉa phân máu, khi bị tả, thương hàn.

Nguồn: yduocthaibinh.net – Trường Cao đẳng Y Dược Pasteur