Cùng tìm hiểu về một số họ ruồi là tiết túc gây bệnh

Ruồi là côn trùng thuộc bộ Diptera, chúng có một cặp cánh đơn trên đốt ngực giữa và một cặp bộ phận thăng bằng ở cánh sau, trên đốt ngực cuối.

Cùng tìm hiểu về một số họ ruồi là tiết túc gây bệnh
Cùng tìm hiểu về một số họ ruồi là tiết túc gây bệnh

Nằm trong một bộ lớn, tổng số hơn 240.000 loài gồm muỗi, ruồi nhuế và các loài khác nên chỉ có một nửa số đó được nghiên cứu đến. Đó là một bộ quan trọng về lĩnh vực sinh thái lẫn tầm ảnh hưởng đối với con người.

Họ ruồi trâu Tabanidae

Ruồi trâu rất khoẻ và bay xa. Ruồi cái hút máu gia súc lớn hoặc thú hoang dã như ngựa, hươu và động vật có vú nhỏ khác. Ngoài ra, chúng cũng đốt người. Con đực không hút máu. Đa số hút máu vào ban ngày, đặc biệt vào những giờ nhiều nắng. Thường chúng không bay vào trong nhà để đốt mồi.

Họ ruồi trâu TabanidaeHọ ruồi trâu Tabanidae

Theo tin tức y tế, họ ruồi trâu Tabanidae truyền giun chỉ loa loa là bệnh giun chỉ dưới da, thường gặp ở châu Phi và truyền Trypanosoma – trùng roi đường máu ở động vật.

Họ ruồi hút máu Glossina

Con cái đẻ ra ấu trùng, ấu trùng thường ở mặt đất và hoá thành nhộng ngay sau đó. Cả con đực và con cái đều hút máu.

Ruồi hút máu Glossina truyền bệnh ngủ do Trypanosoma.

Họ ruồi không hút máu

Gồm có các loại Musca domestica, Musca vicina hay còn gọi là ruồi nhà, Lucilia sericata, Licilia caesar – nhặng xanh.

Tuỳ theo loại, ruồi thích đẻ ở những chỗ khác nhau. Một số loại nhặng thường đẻ ở thịt, cá, xác chết động vật hoặc những vết thương ở động vật. Ruồi nhà thường đẻ ở các chuồng phân, trong rác mục. Khi ăn, ruồi vừa hút thức ăn, vừa bài tiết, cọ sát, rũ chân, rũ cánh, có khi ăn xong lại nôn ra. Do cách ăn ruồi có thể truyền một số bệnh và reo rắc vi khuẩn dính trên thân, trong chất nôn và chất bài tiết của ruồi làm ô nhiễm thực phẩm, nước uống…

Khi dính vào mặt ngoài của ruồi, mầm bệnh chỉ có thể sống được vài giờ. Nhưng khi mầm bệnh cùng với thức ăn được rồi nuốt vào dạ dày, ruột, chúng có thể sống được vài ngày. Mầm bệnh do ruồi truyền nhiễm trực tiếp qua đường thức ăn, nước uống, không khí, tay… Ruồi chủ yếu truyền các bệnh nhiễm trùng đường ruột: Thương hàn, tả, lỵ trực khuẩn, lỵ amip và một số bệnh giun sán. Ruồi còn có thể truyền một số bệnh khác như bệnh than, lao, bại liệt, mắt hột và một số bệnh ngoài da khác.

Họ ruồi này còn gây bệnh giòi ruồi là một bệnh gặp ở người hoặc thú, do ấu trùng ruồi gây nên. ở người, có thể gặp các bệnh giòi hút máu, giòi vết thương, giòi nhọt, giòi mụn di chuyển. Giòi dưới da, giòi ở các xoang, bệnh giòi mũi, giòi mắt, giòi tai, bệnh giòi đường tiêu hoá, tiết niệu và sinh dục…

Họ ruồi không hút máu

Họ ruồi không hút máu

Ruồi vàng Simulidae

Simulidae thuộc bộ phụ Nematocera với những đặc tính của muỗi, có râu trên 3 đốt. Trong họ này có giống Simulium liên quan nhiều đến Y học.

Simulidae đẻ trứng thành từng đám ở mặt nước. Sau 2 – 7 ngày, trứng nở thành ấu trùng, ở khí hậu nhiệt đới, sau 2 – 4 tuần, ấu trùng trở thành nhộng, ở khí hậu lạnh, ấu trùng có thể ngủ đông. Nhộng ở trong kén 2 – 10 ngày và thành con trưởng thành. Simulidae bay rất khoẻ và có thể bay xa trên 50 km, độ hoạt động có thể rất cao. Chỉ con cái hút máu và thường hút máu vào ban ngày. Simulidae phân bố ở khắp nơi trên thế giới, cả xứ nóng và lạnh. Ở Việt Nam, Simulidae thường được gọi là ruồi vàng, nhất là ở vùng cao nguyên.

Khi hút máu, Simulium tiết ra độc tố có thể gây tê liệt hoặc chết gia súc và người, nhất là trẻ em. Ngoài ra, Simulium còn truyền bệnh giun chỉ Onchocerca volvulus.

Nguồn: Y Dược Thái Bình – Trường Cao đẳng Y Dược Pasteur