Tác dụng của ích mẫu là gì?

Ích mẫu từ xa xưa đã được sử dụng để điều trị các bệnh phụ nữ như đau bụng kinh, phù, bạch đới, ngoài ra còn được dùng để điều trị cao huyết áp, tiêu độc,…

Tác dụng của ích mẫu là gì?
Tác dụng của ích mẫu là gì?

1.      Thông tin chung về cây ích mẫu

Tên khoa học: Ở nước ta hiện nay có 2 loại ích mẫu: Leonurus artemisia (Lour) S.Y.Hu., Leonurus sibiricus L., họ Hoa môi – Lamiaceae. Tên Việt Nam: ích mẫu, sung úy, chói đèn, làm ngàu, xác diến, chạ linh do. – Tin y tế – làm đẹp tổng hợp từ từ điển dược liệu Việt Nam.

Leonurus artemisia là cây thảo, sống hàng năm hay 2 năm, cao 0,5-1m. Thân có thiết diện vuông, mọc đứng, có nhiều rãnh dọc và lông mịn, ruột xốp.

Lá mọc đối; lá gốc gần như tròn, có răng cưa nông, hai mặt có lông mềm như nhung; lá ở giữa dài xẻ sâu thành thuỳ hẹp, không đều, các thuỳ có răng cưa nhọn; lá ở ngọn ngắn ít xẻ hoặc nguyên.

Cụm hoa mọc thành vòng dày đặc ở kẽ lá đường kính 2-2,5cm, đài hoa dài 5-6mm hình chuông, có 5 răng nhọn có lông, tràng hoa dài 1cm có màu trắng hồng hay tím hồng mặt ngoài có lông, môi trên hình trứng, hơi cong, môi dưới dài bằng môi trên song hơi hẹp, chia 3 thuỳ, có 4 nhị đính vào giữa ống tràng. Quả bế, có 3 cạnh khi chín màu sẫm. Ra hoa vào tháng 3 đến tháng 5, quả chín vào tháng 6 đến tháng 7.

Leonurus sibiricus L.:  Loài này có đặc điểm khác loài trên là cây nhỏ hơn, cao 0,2 – 0,8m phiến lá giữa xẻ rất sâu, sát tận gân lá, lá ở ngọn xẻ 3 thuỳ, thuỳ giữa lại xẻ 3 thuỳ nữa. Cụm hoa có đường kính 3-3,5cm; hoa có môi dưới hơi ngắn bằng 3/4 môi trên.

2. Phân bố, trồng trọt                                                                    

Ở Việt Nam ích mẫu mọc hoang trên những vùng đất ẩm ven sông, chủ yếu ở đồng bằng trung du Bắc Bộ. Vùng núi thấp cũng có ích mẫu sống ở độ cao 1500m trở lên gần như không gặp.

Tác dụng và công dụng cây ích mẫu là gì?

Trồng bằng cách gieo hạt vào tháng 10 trên luống rộng 1m, cao 20-25cm, mật độ 25-30cm một cây. Ích mẫu ưa sáng và ẩm. Cây sinh trưởng nhanh trong mùa hè và lụi vào khoảng giữa thu, cây có khả năng tái sinh mạnh khi cây bị cắt sát gốc.

3. Bộ phận dùng, thu hái

Dùng phần trên mặt đất có nhiều lá (Herba Leonuri) gọi là ích mẫu thảo. Ích mẫu thu hoạch vào mùa hè, khi hoa chớm nở cắt cây về rũ sạch đất cát phơi sấy khô.

Quả ích mẫu (Fructus Leonuri) thường gọi là hạt, hay sung úy tử. Quả (sung úy tử) thu hái vào mùa thu khi quả chín, cắt cả cây phơi khô đập và rũ lấy quả (thường gọi là hạt), quả màu nâu bóng dài 1-2mm.

4. Thành phần hóa học

Chuyên gia Dược học Đỗ Thu (giảng viên Liên thông Cao đẳng Dược TpHCM – Trường CĐ Y Dược Pasteur cs HCM) cho biết: Trong lá cây ích mẫu có chứa alcaloid (leonurinin, leonuridin, leonuri), tanin, chất đắng, saponin, flavonoid (rutin), tinh dầu. (Những chất trên chủ yếu có trong cây Leonurus sibiricus).

5. Tác dụng và công dụng cây ích mẫu

Trên tử cung: ích mẫu có tác  dụng gây co thắt mạnh. Trên tim mạch có tác dụng tăng lưu lượng động mạch vành, cải thiện vi tuần hoàn, ức chế kết tập tiểu cầu, tan huyết khối. Trên thần kinh trung ương có tác dụng ức chế thần kinh.

Theo y học cổ truyền ích mẫu có vị cay, hơi đắng, tình hàn, quy vào kinh tâm, can, bàng quang. Có tác dụng tiêu thủy, hành huyết, trục huyết cũ, sinh huyết mới, điều kinh, hoạt huyết, khứ ứ, lợi tiểu, tiêu viêm, trừ huyết ứ. Ích mẫu đã được sử dụng làm thuốc từ lâu đời nhất là với phụ nữ sau khi sinh, chữa rong huyết, tử cung co hồi không tốt, rối loạn kinh nguyệt, khí hư bạch đới quá nhiều. Ngoài ra ích mẫu còn dùng chữa cao huyết áp, viêm thận và làm thuốc bổ huyết.

Quả ích mẫu dùng làm thuốc thông tiểu, chữa phù thũng, suy thận, mắt mờ.

Liều dùng: ích mẫu thảo 10-12g/ngày, dạng thuốc sắc hoặc cao thuốc.

Quả ích mẫu dùng 6-12g/ngày dạng thuốc sắc.

Nguồn: yduocthaibinh.net